Global ekonomi düzeni, farklı pazarlarda bulunmayı zorunlu hale getirdi. Birçok şirket, gerek ticari faaliyetleri için gerek ise tanıtım ve pazar araştırmaları için yeni yapılar kuruyor. Kimi zaman yavru şirket kurma yolu seçilirken kimi zaman ise şube açmak tercih ediliyor.

İşte bazı durumlarda, irtibat bürosu kurmak en doğru tercih olabilir. Peki irtibat bürosu nedir ve irtibat bürosu açmanın şartları nelerdir?


İrtibat Bürosu Nedir? Şubeden Farkları Nelerdir?

Yalnızca tanıtım, pazar araştırmaları, haberleşme, bilgi alma ve/veya teknik destek gibi alanlarda faaliyet göstermek için yabancı ülke merkezli şirketler tarafından kurulan yerlere irtibat bürosu denir. İrtibat bürosunun şubeden en önemli farkı, irtibat büroları herhangi bir ticari faaliyette bulunamazlar.

İrtibat büroları, yabancı yatırım süreçlerine ilişkindir. Bu nedenle de finansman ihtiyacının uluslararası kaynaklarla giderilmesinde önemli bir yeri olan doğrudan yabancı yatırımına ilişkin kanun ve yönetmelikte düzenlenmiştir.

“Şube” kavramı ise 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu’nda tanımlanmıştır. Ayrıca 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda “şubeler”e ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.

Buna göre her şube, kendi merkezinin ticaret unvanını, şube olduğunu belirterek kullanmak zorunda olup bu unvana şube ile ilgili ekler yapılabilecektir. Ayrıca merkezi yabancı ülkede bulunan bir işletmenin Türkiye’deki şubesinin ticaret unvanında, merkezin ve şubenin bulunduğu yerlerin ve şube olduğunun gösterilmesi şarttır. Anılan Kanun’da, şubelerin ticaret sicil kaydının ne şekilde olacağı da düzenlenmiştir. Buna göre şubeler, merkezin sicil kaydına gönderme yapılarak bulundukları yer ticaret siciline tescil olunurlar.

Ayrıca 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre şubeye karşı açılacak davalarda, o şubenin bulunduğu yer mahkemesinde de dava açılabilir. İrtibat bürolarına ilişkin olarak ise TTK ve HMK’da ayrıca bir düzenleme bulunmamaktadır.

İrtibat büroları, 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu’nda düzenlenmiştir. Anılan Kanun’a göre yabancı ülke kanunları uyarınca kurulmuş şirketlere, Türkiye’de ticari faaliyette bulunmamak kaydıyla irtibat bürosu açma izni verilebilir. İrtibat bürosu açma sürecinin usul ve esasları ise anılan Kanuna dayanılarak çıkartılan 4875 Sayılı Kanun Uygulama Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir.  O halde irtibat bürosu açmak için gerekli koşullar nelerdir?


Türkiye’de İrtibat Bürosu Açmanın Koşulları Neler?

T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yabancı ülke kanunlarına göre kurulmuş şirketlere irtibat bürosu açma izni verilebilir. Bunun için öncelikli koşul, irtibat bürosunun ticari faaliyette bulunmayacak olmasıdır. İrtibat büroları, “Temsil ve ağırlama”, “kalite kontrolü ve denetim”, “Teknik destek”, “Haberleşme ve bilgi aktarımı” ve “bölgesel yönetim merkezi” faaliyet konuları için kurulabilir.

İrtibat bürosu kurmak için T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’na yazılı başvuru yapılır. Bu başvuruya,

  • İrtibat bürosunun faaliyetinin kapsamına ilişkin yazı,
  • İrtibat bürosunun ticari faaliyette bulunmayacağına dair taahhütname,
  • Faaliyet belgesi,
  • İrtibat bürosu faaliyetlerini yürütecek kişiye verilecek yetki belgesi eklenmelidir.

Kuruluş izni alan irtibat büroları, vergi dairesi kayıt belgesinin ve büro ile ilgili kira sözleşmesinin bir örneğini en geç 1 ay içinde Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü’ne iletmesi gerekmektedir. Ayrıca her yıl en geç Mayıs ayı sonuna kadar irtibat bürosunun geçmiş yıl faaliyetleri hakkında “İrtibat Bürolarının Faaliyetlerine İlişkin Bilgi Formu”nu ilgili Bakanlığa göndermek zorundadır.

İrtibat büroları ticari faaliyette bulunmamak üzere kuruldukları için kurumlar vergisi ve katma değer vergisi mükellefiyeti tesis ettirmeleri gerekmemektedir. Benzer şekilde, Gelir Vergisi Kanunu madde 23 uyarınca, irtibat bürosu çalışanı kimse, kanuni ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan dar mükellefiyete tabi işverenlerin yanında çalışan hizmet erbabı statüsünde olacağı için işverenin Türkiye dışında elde ettiği kazançları üzerinden döviz olarak ödediği ücretler gelir vergisi tevkifatından istisna tutulacaktır.


Sonuç olarak ticari faaliyette bulunulamayacak olması şube ile irtibat bürosu arasındaki en temel farktır. Buna karşın irtibat büroları doğrudan yabancı yatırımcı için ekonomik avantajlar sunmaktadır.