Gelir vergisi tekniği açısından, elde edilen her ekonomik kazanç “gelir” elde etmek anlamına gelmez. Söz konusu ekonomik kazancın, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (“GVK”) uyarınca, öncelikle “gelir” statüsünde olması, bu gelirin GVK uyarınca “vergilendirilebilir” bir gelir olması ve ayrıca GVK uyarınca vergilendirmeye dair tüm koşulların gerçekleşmesi gerekmektedir.

GVK’da hangi gelirlerin vergilendirileceği sayılmıştır. Bu gelirlere girmeyen ekonomik kazançlar GVK uyarınca vergilendirilemezler. Ayrıca Kanun’da çeşitli istisna ve muafiyetler de tanımlanmıştır. Bu muafiyetlerden birisi de “esnaf muaflığı”dır. Esnaf muaflığı nedir ve şartları nelerdir?


Esnaf Muaflığı Nedir?

GVK’nın 2’nci maddesinde gelire giren kazanç ve iratlar,

ticarî kazançlar,

ziraî kazançlar,

ücretler,

serbest meslek kazançları,

gayrimenkul sermaye iratları,

menkul sermaye iratları,

diğer kazanç ve iratlar.

olarak sayılmıştır. Yukarıda yer verilenlerden herhangi birisine dahil olmayan bir kazanç, GVK uyarınca vergilendirilemez.

Türk Vergi Sisteminde, “istisna” ve “muafiyet” kavramları yer almaktadır. Muafiyet, verginin yükümlüsü nezdinde geçerli iken istisna verginin konusu nezdinde geçerlidir.

Vergi muafiyeti, kanunlara göre vergilendirilmesi gereken yükümlünün vergilendirme dışı bırakılmasıdır. Söz konusu konu vergiye tabiidir ancak ilgili yükümlüler muaftır. Devamlı veya geçici muafiyet olabilir.

Vergi istisnası ise kanunlara göre vergilendirilmesi gereken konuların vergilendirme dışı tutulmasıdır. Böylelikle söz konusu vergi konusu hangi mükellefi ile ilgili olursa olsun vergiden istisna tutulmuş olacaktır.

GVK’nın 9’uncu maddesinde de “esnaf muaflığı” düzenlenmiştir. Madde metninde belirtilen şekilde çalışan ticaret ve sanat erbabı gelir vergisinden muaftır.


Esnaf Muaflığının Şartları Nelerdir?

Vergiden muaf esnaf statüsünü haiz olabilmek için gerekli koşullar icra edilen işe göre değişiklik göstermektedir.  Kanunda, vergiden muaf esnaflar sayılmıştır. Aşağıda sayılan mükellefler,

-Motorlu nakil vasıtaları kullanmamak şartı ile gezici olarak veya bir işyeri açmaksızın perakende ticaret ile iştigal edenler,

-Bir işyeri açmaksızın gezici olarak ve doğrudan doğruya müstehlike iş yapan hallaç, kalaycı, lehimci, musluk tamircisi, çilingir, ayakkabı tamircisi, kundura boyacısı, berber, nalbant, fotoğrafçı, odun ve kömür kırıcısı, çamaşır yıkayıcısı ve hamallar gibi küçük sanat erbabı,

-Köylerde gezici olarak her türlü sanat işleri ile uğraşanlar ile aynı yerlerde aynı işleri bir işyeri açmak suretiyle yapanlar,

-Nehir, göl ve denizlerde ve su geçitlerinde toplamı 50 rüsum tonilatoya (50 rüsum tonilato dahil) kadar makinesiz veya motorsuz nakil vasıtaları işletenler; hayvanla veya bir adet hayvan arabası ile nakliyecilik yapanlar,

-Evlerde kullanılan dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü ve benzeri makine ve aletler hariç olmak üzere, muharrik kuvvet kullanmamak ve dışarıdan işçi almamak şartıyla; oturdukları evlerde imal ettikleri havlu, örtü, çarşaf, çorap, halı, kilim, dokuma mamûlleri, kırpıntı deriden üretilen mamûller, örgü, dantel, her nevi nakış işleri ve turistik eşya, hasır, sepet, süpürge, paspas, fırça, yapma çiçek, pul, payet, boncuk işleme, tığ örgü işleri, ip ve urganları, tarhana, erişte, mantı gibi ürünleri işyeri açmaksızın veya yıl içinde gerçekleştirilen satış tutarı, ilgili yıl için geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarından fazla olmamak üzere, internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden satanlar.

-Ticari işletmelere ait atıkları mutat olarak veya belli aralıklarla satın alanlar hariç olmak üzere, bir işyeri açmaksızın kendi nam ve hesabına münhasıran kapı kapı dolaşmak suretiyle her türlü hurda maddeyi toplayarak veya satın alarak bu malların ticaretini yapanlara veya tekrar işleyenlere satanlar,

-Kendi ürettikleri ürünleri satanlara münhasır olmak üzere el dokuma işleri, bakır işlemeciliği, çini ve çömlek yapımı, sedef kakma ve ahşap oyma işleri, kaşıkçılık, bastonculuk, semercilik, yazmacılık, yorgancılık, keçecilik, lüle ve oltu taşı işçiliği, çarıkçılık, yemenicilik, oyacılık ve bunlar gibi geleneksel, kültürel, sanatsal değeri olan ve kaybolmaya yüz tutan meslek kollarında faaliyette bulunanlar,

-14.03.2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu uyarınca lisanssız yürütülebilecek faaliyetler kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik enerjisi üretimi amacıyla, sahibi oldukları veya kiraladıkları konutların çatı ve/veya cephelerinde kurdukları kurulu gücü azami 10 kW’a kadar (10 kW dâhil) olan (Kat maliklerince ana gayrimenkulün ortak elektrik enerjisi ihtiyacının karşılanması amacıyla kurulan dâhil) yalnızca bir üretim tesisinden üretilen elektrik enerjisinin ihtiyaç fazlasını son kaynak tedarik şirketine satanlar,

-Ayrı bir iş yeri açmaksızın ve sanayi tipi veya seri üretim yapabilen makine ve alet kullanmaksızın oturdukları evlerde imal ettikleri malları internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden satanlar.

gelir vergisinden muaftır.


Esnaf Muaflığı Belgesi Başvurusu Nasıl Yapılır?

Yukarıda yer verilen muafiyet şartlarından birisini taşıyorsan mükellefler, bu muaflıktan yararlanabilmek için ilgili esnaf odasına kayıt olmak zorundadır. Daha sonra ise “Esnaf Muaflığı Belgesi” belgesi almak şarttır. “Esnaf Muaflığı Belgesi”nin Belediye’den alınması gerekmektedir.

Ayrıca, talep edilmesi halinde vergi dairesi tarafından “Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi” verilir. Bu başvuru internet üzerinden de yapılabilmektedir.